Tôi biết chuyện mẹ chồng đem toàn bộ ba căn nhà đi làm công chứng tiền hôn nhân vào một buổi chiều rất bình thường, khi tôi đang loay hoay rửa bát trong bếp.
Chị hàng xóm sang chơi, vô tình buột miệng:
– Nghe nói bữa trước má con với thằng Tuấn lên văn phòng công chứng làm giấy tờ nhà đất hả?
Tôi ngẩng lên, tay vẫn cầm cái chén còn xà phòng.
– Giấy tờ gì vậy chị?
Chị ấy khựng lại, như chợt nhận ra mình nói hớ.
– À… thì… nghe nói làm cho rõ ràng thôi, phòng sau này rắc rối.
Tôi cười nhạt.
– Ờ… làm vậy cũng đúng mà chị.
Chị hàng xóm gật gù rồi xin phép về. Tôi đứng im trong bếp, nước từ vòi chảy xuống tay lạnh buốt, nhưng trong lòng tôi lại nóng ran.
Ba căn nhà.
Một căn đang ở, một căn cho thuê mặt tiền, một căn đất trống mới mua cách đây vài năm. Tất cả đều đứng tên mẹ chồng, nhưng trong suốt mười lăm năm làm dâu, tôi chưa từng đụng tới, chưa từng hỏi han, càng chưa từng nghĩ sẽ là của mình.
Vậy mà bà vẫn đề phòng.
1. Làm Dâu Mười Lăm Năm, Chưa Từng Động Vào Một Tấc Đất
Tôi về làm dâu năm hai mươi bảy tuổi. Khi đó, nhà chồng không phải giàu sang, nhưng cũng thuộc dạng có của ăn của để.
Mẹ chồng tôi là người tính toán, cẩn thận đến mức gần như đa nghi. Bà quen nắm quyền trong nhà, từ tiền chợ, tiền điện, cho đến việc lớn nhỏ.
Ngay từ ngày đầu, bà đã nói thẳng:
– Nhà này, tài sản là của ba má tạo dựng. Con làm dâu thì cứ yên phận làm dâu, đừng tính toán thiệt hơn.
Tôi lúc đó còn trẻ, chỉ cười:
– Dạ, con đi làm có lương, con không nghĩ mấy chuyện đó đâu má.
Tôi nói thật lòng.
Mười lăm năm chung sống, tôi đi làm, đóng góp sinh hoạt phí đều đặn, phụ tiền học cho con, lo hiếu hỉ hai bên. Tôi chưa từng mở miệng hỏi: “Nhà này sau này thế nào?”
Tôi nghĩ đơn giản:
Của ai người đó giữ. Mình sống tử tế là đủ.
Nhưng hóa ra, sự tử tế của tôi không làm người khác yên tâm.
2. Tờ Giấy Công Chứng Không Ai Nói Ra
Tối hôm đó, chồng tôi – anh Tuấn – về nhà muộn hơn thường lệ.
Ăn cơm xong, tôi dọn dẹp rồi pha trà. Khi cả nhà đã yên vị, tôi hỏi rất nhẹ:
– Hôm bữa anh với má đi công chứng nhà đất hả?
Tuấn hơi giật mình, rồi gật đầu.
– Ừ… má muốn làm cho rõ ràng.
– Rõ ràng cái gì?
Anh tránh ánh mắt tôi.
– Thì… tài sản tiền hôn nhân, phòng sau này…
Tôi không nói gì. Chỉ gật đầu.
– Ừ, làm vậy cũng đúng.
Cả bàn ăn im lặng. Mẹ chồng tôi cúi xuống thổi trà, như không nghe thấy cuộc nói chuyện.
Một lúc sau, bà nói, giọng thản nhiên:
– Má làm vậy không phải không tin con. Nhưng đời giờ phức tạp, giấy trắng mực đen cho chắc.
Tôi mỉm cười.
– Dạ, con hiểu.
Không ai biết, trong lòng tôi lúc đó có một cảm giác rất lạ. Không phải giận, không phải tủi, mà là… tỉnh ra.
À, thì ra mình vẫn luôn là người ngoài.
3. Tôi Không Ồn Ào, Cũng Không Thanh Minh
Tối đó, tôi nằm rất lâu không ngủ. Tuấn quay sang ôm tôi, giọng dỗ dành:
– Em đừng nghĩ nhiều. Má anh làm vậy cho yên tâm thôi.
Tôi nhìn lên trần nhà.
– Em không nghĩ nhiều. Em chỉ… hiểu thôi.
– Hiểu gì?
– Hiểu là trong nhà này, mọi thứ đều cần ranh giới.
Tuấn im lặng.
Tôi không trách anh. Anh là kiểu đàn ông quen đứng giữa, không dám nghiêng về bên nào. Nhưng cũng chính vì vậy, anh không bao giờ bảo vệ được ai.
Tôi không làm ầm ĩ.
Không khóc lóc.
Không kể lể với ai.
Tôi chỉ ghi nhớ.
4. Tin Giải Tỏa Từ Nhà Mẹ Đẻ
Ba tháng sau, nhà mẹ đẻ tôi ở quận ven được thông báo giải tỏa làm dự án.
Mảnh đất đó là của ông bà ngoại để lại. Mẹ tôi ở đó hơn bốn mươi năm, căn nhà cũ kỹ, nhưng đất thì rộng.
Khi nhận thông báo đền bù, cả nhà bên ngoại ngỡ ngàng.
Tổng tiền đền bù hơn 100 tỷ.
Chia theo giấy tờ, phần của mẹ tôi là lớn nhất. Mẹ chia lại cho các con. Phần của tôi, sau khi trừ thuế và các khoản, là 42 tỷ.
Tuấn khi nghe tin, mắt sáng lên.
– Vậy là nhà mình sắp dư dả rồi.
Tôi chỉ cười.
– Ừ.
Nhưng trong đầu tôi, hình ảnh tờ giấy công chứng ba căn nhà của mẹ chồng lại hiện lên rất rõ.
5. Tôi Kéo Mẹ Ruột Đi Công Chứng
Một tuần sau, tôi đưa mẹ ruột lên văn phòng công chứng.
Mẹ tôi nhìn tôi, ngạc nhiên:
– Công chứng cái gì nữa con? Tiền này mẹ cho con thì là của con chứ?
Tôi nắm tay mẹ, nói chậm rãi:
– Con muốn làm rõ. Toàn bộ số tiền con nhận được từ giải tỏa, sau này mua bán, đầu tư, hay đứng tên tài sản gì, đều không liên quan đến chồng con.
Mẹ tôi im lặng rất lâu.
– Có chuyện gì hả con?
Tôi lắc đầu.
– Không có chuyện gì. Chỉ là… con muốn yên tâm.
Mẹ nhìn tôi, ánh mắt vừa thương vừa buồn.
– Con cực quá rồi.
Tôi cười.
– Không sao đâu mẹ. Cực mà tỉnh còn hơn sướng mà mù.
Tờ giấy công chứng được ký.
Rõ ràng.
Minh bạch.
Không cảm xúc.
6. Khi Chồng Biết Chuyện
Tuấn biết chuyện khi tôi mang bản sao công chứng về cất trong tủ.
Anh cầm lên, đọc kỹ từng dòng, mặt biến sắc.
– Em… làm vậy là sao?
Tôi bình thản:
– Như nhà anh thôi. Phòng sau này phức tạp.
– Nhưng… vợ chồng mà.
– Thì nhà anh cũng là má anh với anh, có liên quan gì đến em đâu.
Tuấn cau mày.
– Em so đo quá.
Tôi nhìn anh rất lâu.
– Không. Em chỉ học theo.
Không khí trong phòng nặng nề. Lần đầu tiên sau nhiều năm, tôi thấy mình không cần phải giải thích thêm.
7. Mẹ Chồng Hiểu Ra, Nhưng Đã Muộn
Vài hôm sau, mẹ chồng gọi tôi lên phòng.
– Nghe nói con làm công chứng tiền giải tỏa?
– Dạ.
– Sao không bàn với gia đình?
Tôi ngồi thẳng lưng.
– Má làm công chứng nhà, cũng đâu có bàn với con.
Bà sững lại.
– Con… giận má?
Tôi lắc đầu.
– Con không giận. Con chỉ… rõ ràng.
Bà nhìn tôi rất lâu, rồi thở dài.
– Má sợ con thiệt thòi.
Tôi mỉm cười.
– Má sợ mất. Con cũng sợ mất.
Bà không nói gì nữa.
8. Ở Tuổi Ngoài Bốn Mươi, Tôi Chọn Bình Đẳng
Từ ngày đó, tôi vẫn làm tròn bổn phận con dâu, người vợ. Nhưng trong lòng tôi đã khác.
Tôi không còn dốc hết lòng để chứng minh mình vô tư nữa. Tôi giữ lại cho mình một phần an toàn.
Tiền của tôi, tôi đầu tư riêng.
Tài sản của tôi, tôi đứng tên rõ ràng.
Tình cảm, tôi vẫn giữ – nhưng không mù quáng.
Ở tuổi ngoài bốn mươi, tôi hiểu ra một điều:
Người phụ nữ khôn ngoan không phải là người tranh giành tài sản,
mà là người không để mình trắng tay nếu có chuyện xảy ra.
Mẹ chồng tôi chọn đề phòng tôi.
Tôi chọn tôn trọng quyết định đó – và làm điều tương tự.
Không ồn ào.
Không cay nghiệt.
Chỉ là… công bằng.
Và lần đầu tiên trong hôn nhân, tôi cảm thấy mình đứng ngang hàng, chứ không phải đứng thấp hơn ai.
